تاريخچه کنه شناسي با تاکيد بر بالاخانواده ايکسودوئيدا
پيدايش کنهشناسي (Acarology) بهصورت يک مبحث علمي مجزا و مدرن به اواخر قرن نوزده و اوايل قرن بيستم ميلادي در اروپا باز ميگردد اما شواهدي وجود دارد که حتي قبل از اين نيز وجود داشته است.
در يکي از متون پاپيروس مصريان (1550 قبل از ميلاد) به يک بيماري به نام تب کنه اشاره شده است، هومر شاعر افسانه پرداز و نابيناى يونان وجود کنه را از سگ اوليسز در سال 850 قبل از ميلاد گزارش ميکند، 500 سال بعد ارسطو يک نوع مايت انگل ملخ را در کتاب معروف خود توصيف ميکند. منابع ديگري نيز در مورد کنه به قلم بقراط، پلوتارچ، آريستوفان و پليني تا سال 1660 ميلادي موجود ميباشد. يونانيها تا قبل از لينه، کنه و مايت را acarus (بهمعني نوعي مايت و مشتق شده از واژه يوناني akari بهمفهوم ريز و کوتاه) ميگفتند اما اين نام بهطور رسمي در سال 1735 در مورد مايت آرد (Acarus siro) و توسط لينه بهکار برده شد.
کُخ در سال 1844، گونههاي بسياري کنه سخت و نرم از جمله 16 گونه هيالوما را توصيف ميکند که هم اکنون نام وي در جلوي نام علمي بسياري از آنها خودنمايي ميکند.
در سال 1893 اولين گزارش رسمي انتقال يک بيماري کنهاي (تب گاوي تگزاس ناشي از Babesia bigemina) توسط کنه گاوي بوفيلوس آنولاتوس بهوسيله اسميت و کيلبورن منتشر شد و بعد از آن محققان را به تحقيق در مورد بيماريهاي کنهاي ترغيب نمود.
در اوايل قرن بيستم ميلادي محقق انگليسي، نوتال، بههمراه سايرين اقدام به انتشار يک مجموعه مونوگراف در مورد جنسهاي مختلف کنه و فهرستهاي علمي ميکنند.
در سال 1911 ميلادي، نيومن کتاب خود در مورد کنههاي خانواده ايسکوديده را به زبان آلماني منتشر ميکند.
در سالهاي 1919 تا 1950، شولز و شاگردان و پيروان مکتب علمي وي، به توصيف و نامگذاري برخي از گونههاي کنه پرداختند.
آرتور در سال 1960 توصيف برخي جنسهاي مختلف کنه را بهصورت مونوگراف منتشر کرد.
در سالهاي دهه شصت تا سال 1986، هوگسترال بهعنوان شخصيت برجسته کنهشناسي و بيماريهاي منتقله، با انتشار قريب 400 مقاله مروري، مقاله اصيل، کتاب، فصلکتاب، فهرستهاي علمي در دنيا مطرح ميشود. کسي که تاکنون نظير آن ديده نشده است.
طي همين سالها برخي ديگر نظير دلپي، فلدمنموسام، پامرانتزوف و خانم فيليپووا دست به کارهاي مهمي در زمينه تاکسونومي و سيستماتيک کنههاي سخت و نرم زدند. در همين زمان دو مکتب امريکا و ساويت يا شوروي (سابق) در زمينه سيستماتيک کنههاي سخت و نرم بهوجود آمد.
در سالهاي اخير تاکسونومي و سيستماتيک خانواده ايکسوديده بهشدت مورد توجه بسياري بوده است، اطلاعات بسيار حجيم اما پراکندهاي به زبانهاي مختلف (انگليسي، روسي، آلماني، فرانسوي) در اين زمينه وجود دارد. اين موجودات خونخوار حتي محققين رشتههاي زيستشناسي و اپيدميولوژي را نيز وارد عرصه کردهاند ولي با اين حال بسياري از جنبههاي آنها کمتر مورد توجه قرار گرفته است و هنوز زمينه براي بررسيهاي بيشتر وجود دارد. بعد از بررسيهاي مقدماتي در مورد کنههاي بالاخانواده ايکسودوئيدا در دنيا، اکنون بيشتر تحقيقات صرف بيماريهاي منتقله و جنبههاي رفتاري، بيولوژي، فيزيولوژي، ژنتيک و تنوع درون گونهاي کنهها شده است.
منبع: حسینی ا. بررسی مورفومتریک کنه سخت Hyalomma anatolicum جنس نر جمعآوری شده از غرب ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه تربیت مدرس. 1388.
وبلاگ حاضر با هدف آشنا کردن مخاطب با گروهی از بندپایان جالب، نوشته شده است و امیدوار است بتواند در به روز کردن آن موفق باشد. نویسنده وبلاگ به تحقیقات کنه شناسی علاقه مند و در صورت نیاز قادر به ارائه راهنمایی در این زمینه است.