بيماري منتقله از راه كنه

ساده در مورد بابزیوز و تیلریوز

دو جنس از تک یاخته­های منتقله از کنه به نام Babesia و Theileria سبب بیماری شدید و حتی کشنده در حیوانات اهلی و وحشی در سراسر جهان می­شوند. بابزیوز کنه­ای همچنین می­تواند در انسان هم سبب بیماری شود. B. bigemina، B. bovis و B. divergens مثال­هایی از انواع تک یاخته­های منتقله توسط کنه هستند که قادرند سبب ایجاد بابزیوز، یک بیماری وخيم و اغلب کشنده در گاوها در مکزیک، نواحی از امریکای جنوبی، افریقا و سایر نقاط دنیا شوند. دوره بالینی بیماری با علائمی نظیر تب بالا و کم آبی بدن تظاهر می­یابد. حیوانات بیمار غذا نمی­خورند و بيحال‌ می­شوند و به سختی نفس می­کشند. کم خونی و خون شاشی (به همین علت این بیماری تب ادرار خونی هم نامیده می­شود) به تبع تخریب وسیع گلبول­های قرمز خون اتفاق می­افتد. گرچه برخی از موارد به صورت طبیعی بهبود می­یابند اما با این حال بیشتر آنها به سمت کما و مرگ پیش می­روند. مرگ و میر حیوانات در مورد آلودگی با B. bigemina و B. bovis به ترتیب 30% و 70 تا 80% است. عامل بیماری توسط گزش کنه آلوده وارد بدن حیوان شده، به صورت مرونت در گلبول­های قرمز رشد می­کند و به وسیله تقسیم چندتایی (یا در مورد B. bigemina با تقسیم دوتايي‌) تکثیر می­یابد. در ادامه تعداد زیادی از گلبول­های قرمز خون تخریب می­شوند که منجر به بروز علائم گفته شده در بالا می­شود. نهايتاً برخی از انگل­ها به گلبول­های سفید خون حمله کرده و سبب ایجاد اشکال پیروپلاسم می­شوند این شکل از انگل قابلیت آلوده کردن کنه را دارد. پیروپلاسم­ها در یک حالت نهفته بدون رشد باقی می­مانند تا زمانی که توسط یک کنه ناقل مناسب خورده شوند. در معده کنه گلبول­های سفید و قرمز میزبان لیز شده، انگل­ها آزاد می­شوند. مرونت­ها از بین می­روند اما پیروپلاسم­ها رشد کرده و به صورت گامونت­های شعاعی شکل که با گامونت­های دیگر شبیه به خود متصل شده­اند در می­آیند و به صورت تخم دیپلوئید تبدیل می­شوند. این اشکال سپس به فرم اووکاینت نفوذ کننده به سلول در می­آیند به طوری که از اپیتلیوم معده به صورت عرضی عبور کرده و به سمت تخمدان می­روند. در کنه ماده Boophilus تعداد بیشماری از اووسیست­های تخمدان توسط این اشکال مهاجم انگل مورد حمله واقع می­شوند. پس از جفت گیری و تخم گذاری کنه ماده، اووکاینت­ها در جنین در حال رشد تکثیر می­یابند. نهایتاً همان گونه که جنین بالغ می­شود اووکاینت­ها به سمت غدد بزاقی لارو جوان کنه حرکت می­کنند. در این عضو آنها به صورت اشکال مهاجم به نام اسپوروزوائیت در می­آیند که آماده برای آلوده کردن گاوها هستند. بنابر آنچه گفته شد یک وعده خون خواری کنه ماده سبب تولید هزاران لارو آلوده به انگل بیماری می­شود، پدیده­ای که به نام انتقال از راه تخمدان معروف است. در نتیجه این امر هزاران حیوان یا حتی کل یک گله گاو در اثر یک نسل کنه آلوده می­شود. بابزیوز انسانی یک بیماری شبیه مالاریا است که توسط B. microti، B. gibsoni، B. major و B. divergens ایجاد می­شود. در شمال شرق و مرکز غرب ایالات متحده امریکا شایع­ترین عامل بیماری زای انسان بورلیا میکروتی است که با گزش کنه Ixodes scapularis منتقل می­شود. در اروپا بابزیوز انسانی با عامل ب. میکروتی یا ب. دایورجنس توسط کنه I. ricinus  و سایر کنه­های سخت انتقال می­یابد. گرچه چرخه زندگی انگل داخل بدن انسان شبیه به انواع گاوی است اما تکامل انگل در بدن کنه بسیار تفاوت دارد. زمانی که خون آلوده به ب. میکروتی توسط لارو و نمف کنه­های گوزنی مکیده می­شود مراحل مهاجم انگل به صورت اسپوروکاینت­های نفوذ کننده به سلول تغییر شکل می­دهند که دارای اندام سرنیزه مانند سوراخ کننده سلول هستند. این اشکال از اپیتلیوم معده کنه عبور کرده و راه خود را به سمت غدد بزاقی کنه پیدا می­کنند. هنگامی که کنه برای ورود به مرحله بعدی زندگی خود پوست اندازی می­کند و آماده خون خواری از میزبان بعدی (انسان یا حیوان) می­شود اسپوروزوائیت­ها به همراه بزاق کنه به درون میزبان تزریق می­شوند. بابزیوز سایر حیوانات را هم بیمار می­کند؛ در سگ، B. canis توسط گزش کنه سخت R. sanguineus انتقال می­یابد و سبب بیماری شدید و حتی مرگ در سگ­ها می­شود. انواع دیگری از این بیماری در اسب، گوسفند و سایر حیوانات هم ایجاد می­شود.

از تک یاخته­های بسیار شبیه به بابزیا Theileria parva و T. annulata است که سبب بیماری کشنده و شدید در گاو و سایر سُم داران می­شوند. تیلریا پاروا با گزش کنه گوش قهوه­ای افریقا به نام R. appendiculatus انتقال می­یابد و سبب ایجاد یک بیماری در جنوب افریقا می­شود که به تب ساحل شرقی معروف است. تیلریا آنولاتا با گزش کنه هیالوما منتقل می­شود و بیماری که ایجاد می­کند به تیلریوز حاره­ای معروف است. این بیماری نسبتاً در همه جا شایع است و دامنه آن از شمال افریقا تا آسیای غربی، مرکزی تا شبه قاره هند ادامه دارد.چرخه زندگی هر دو انگل با چند استثناء قابل توجه عموماً شبیه به انگل بابزیا است. تیلریا به جای گلبول­های قرمز در گلبول­های سفید تکثیر می­یابد و به دنبال سلول­های میزبان، نتاج انگل سبب آلوده کردن سایر گلبول­های سفید می­شوند بنابراین سبب نقص در سیستم ایمنی میزبان خود می-شوند در حالی که برخی از انگل­ها نیز به گلبول­های قرمز حمله کرده و سبب به وجود آمدن اشکال پیروپلاسم می­شوند. اشکال پیروپلاسم برای کنه­ها آلوده کننده هستند. پیروپلاسم­ها تا زمانی که توسط یک کنه بلیعده شوند رشد نکرده به حالت رکود قرار می­گیرند. هنگام خون خواری یک کنه مستعد به تیلریا، انگل در معده کنه از گلبول­های قرمز خارج شده به شکل گامونت (شبیه بابزیا) در می­آید. به دنبال تقسیم و لقاح گامونت­ها، زیگوت­های حاصله به صورت کاینت­های متحرک درآمده، از اپیتلیوم معده کنه عبور کرده و به سمت غدد بزاقی مهاجرت می­نمایند. به دلیل اینکه فقط غدد بزاقی به انگل آلوده می­شود انتقال بیماری فقط زمانی روی می­دهد که لارو یا نمف آلوده جلد اندازی کرده و سپس در مرحله بعدی از میزبان مناسب خون خواری نماید (انتقال مرحله­ای).

سفر تحقیقاتی

با سلام

عکس های سفر سیاحتی تحقیقی قشم تقدیم می شود گونه های کنه صید شده در این سفر شامل هیالوما درومداری از شتر و هیالوما آناتولیکوم از گاو می باشد.

با تشکر